Xəbər verildiyi kimi, Ukrayna prezidenti Zelenski rusiyalı həmkarına məktub yazıb.
Primeinfo.az həmin məktubun tam mətninin oxuculara təqdim edir:
Ukrayna Prezidentindən Rusiya Federasiyasının Prezidentinə açıq məktub
26 ildən çox Rusiyaya rəhbərlik etdiyiniz zaman əvvəllər Ukraynada bir çoxları sizə müsbət baxırdı. Və həqiqətən də, bu, artıq keçmişdə qalıb.
İndi ukraynalıların böyük əksəriyyəti uzunmənzilli dronlarımızın Sankt-Peterburqda 1000 kilometrdən çox məsafəni əhatə edən forumunuzun açılışında “iştirakını” alqışladı. Bildiyiniz kimi, bu, bizim imkanlarımızın son həddi deyil.
26 illik hakimiyyətiniz Ukrayna və Rusiya arasındakı münasibətləri tamamilə dəyişdirdi. Xalqlarımız ticarət və digər mülki məsələləri müzakirə etməkdən vurulan zərbələrə və itkilərə diqqət yetirməyə keçiblər.
Rusiyada hakimiyyətdə olduğunuz 26 ilin demək olar ki, yarısını Ukraynaya qarşı müharibə apararaq keçirmisiniz.
NATO, geosiyasət və rus dili haqqında nə deyirsinizsə deyin, bu müharibə sizin şəxsi seçiminizdir, əsl səbəbi olmayan bir müharibədir. Tarix bunu belə xatırlayacaq. Amma vəziyyət çox fərqli ola bilərdi.
Biz tez-tez eşidirik ki, müharibə sizə yaraşır. Əlbəttə ki, söhbət Valdaydakı evinizin təhlükəsizliyindən və ya Moskvadakı paraddan gedəndə belə deyil. Öz həyatınız sizin üçün əvəzsizdir. Amma indi hamımız görürük ki, bu, artıq rusları qane etmir – müharibə getdikcə daha çox narazılığa səbəb olur.
Onlar bizim dronlarımızı və raketlərimizi bəyənmirlər. Onlar qaz çatışmazlığını və daimi qiymət artımlarını bəyənmirlər.Onlar daimi qadağaları bəyənmirlər.
Onlar sizin Ukraynadakı müharibəni qızışdırmaq və ya onu Rusiyanın qonşuları olan digər ölkələrə qarşı yönəltmək üçün ikinci səfərbərlik dalğası təşkil etmək niyyətinizi bəyənmirlər. Onlar sizin müharibənizin sonunun görünmədiyini bəyənmirlər.
Bəli, siz hələ də rusları belə yaşamağa məcbur edə bilərsiniz. Amma resurslarınız xeyli azaldılıb. 26 ildir ki, rusların sizə sədaqətinin davam etməsi üçün daha nə pulunuz, nə də siyasi gücünüz var. Bütün dünyanın buna diqqət yetirməsi üçün əlimizdən gələni edəcəyik. Sizin dediyiniz kimi, “rəqəmləri düzgün müəyyənləşdirməliyik”.
May ayında Ukraynada cəbhədəki itkiləri barədə dünən hesabat aldım. Yenə də 30 mindən çox rus öldürülüb və ağır yaralanıb. Hər ay bu dəqiq rəqəmləri alırıq və hər itkinin video sübutları var – bunlar sadəcə boş sözlər deyil. 30 minin 63 faizi öldürülür, yalnız 37 faizi yaralanır. 21-ci əsrdə ordular belə bir itkilərin tarazlığını təmin edə bilmir. Gələcəkdə yaralılara nisbətdə ölənlərin sayı artacaq.
Məsələ o deyil ki, müharibənizin Ukraynaya gətirdiyi bəlardan sonra biz ruslar üçün narahatıq. Amma ukraynalıların taleyi məınim üçün önəmlidir. Biz xalqımızı itiririk və hər itki bizi ağrıdır. Hətta Ukraynanın itkiləri Rusiyanın itkiləri ilə müqayisədə birə beş, ya da birə altı olsa belə, bu, yenə də çoxdur.
Həmçinin, bir neçə aydan bir bölgələrimizi, xüsusən də Donetsk vilayətini ələ keçirmək üçün son tarixləri təxirə salmağınız vacibdir. Bu il də onu ələ keçirə bilməyəcəksiniz.
Biz Ukraynada sonsuz müharibə istəmirik. Biz çox yaxşı başa düşürük ki, müharibəsiz həyat müqayisə edilməyəcək dərəcədə daha yaxşıdır. Biz buna nail olmaq istəyirik. Əminəm ki, rusların əksəriyyəti bu suala müsbət cavab verməyə hazırdır və siz də bunu bilirsiniz.
Çoxları Ukraynanın bu qədər uzun müddət davam gətirə biləcəyinə inanmırdı. Siz buna inanmadınız. Sizə məsləhət verənlər də buna inanmadılar. Bu, səhv idi. Siz Ukraynadan tammiqyaslı müqavimət gözləmirdiniz və bu qədər davam edəcəyini təsəvvür etmirdiniz. Tammiqyaslı münaqişənin beşinci ilindəyik, amma biz burdayıq.
Müharibədən çıxmaqdan qorxmayın – indi sizdən tələb olunan əsas şey budur. Ukrayna müstəqilliyini qoruyur. Və bütün proqnozlara baxmayaraq, onu qoruyub saxlayacaq. Biz Ukraynanı müdafiə etmək və sizinlə döyüşmək üçün dünyanın hər yerindən bir çox insanı birləşdirdik. Biz silah və maliyyə tapdıq.
Biz dəstək, siz isə sanksiyalar alırsınız. Və bu, Ukrayna üçün ədalət zəfər çalana qədər davam edəcək, bu, bizim istədiyimiz və nail ola biləcəyimiz məsələdir. Sizi Rusiyaya qarşı sanksiyaların əhəmiyyətli dərəcədə yumşaldılacağına və Ukraynaya dəstəyin əhəmiyyətli dərəcədə azalacağına inandırmağa çalışırlar. Amma Ukrayna ilə bağlı mövqeyiniz əhəmiyyətli dərəcədə dəyişməsə, buna icazə verməyəcəyik. Orban nümunəsi Rusiyaya müharibədə kömək etmək qərarı verənlərin utancın nə olduğunu göstərir.
Siz bizi enerji resurslarından məhrum etməyə çalışdığınız zaman Ukrayna sərt qışlardan sağ çıxdı. Biz möhkəm dayandıq və hətta qaranlıqda belə, ukraynalıların dözümlülüyü azalmadı.
Biz müharibəni sizin ərazinizə gətirdik və Şimali Koreyanın köməyi olmadan(Kursku nəzərdə tutur-musavat.com) bunu edə bilməzdiniz. Siz kömək üçün Pxenyana müraciət etmək məcburiyyətində qalan ilk Rusiya hökmdarısınız. Və bu gün siz tamamilə Çindən asılısınız – bu da Rusiya tarixində bir ilkdir.
Siz ukraynalıların özlərini müdafiə etmək üçün gücü çatmayacağını düşünürdünüz, amma indi bizim kişilərimiz Yaxın Şərq və Fars körfəzindəki tərəfdaşlarımız üçün müdafiə qurmağa kömək edirlər.
Siz Ukraynada daxili iğtişaşlara ümid edirdiniz, amma öz hərbi birləşmələriniz(“Priqojin qiyamı”nı nəzərdə tutur-musavat.com) sizə qarşı qalxdı. 23 iyun həmin hadisənin daha bir ildönümüdür və sükut bu faktı tarixdən silməyəcək.
İndi öz rəsmiləriniz, iş adamlarınız və təbliğatçılar sizə açıq-aşkar yorğunluqla baxırlar. Dünya bunu görür. Dünya çoxdan ümid etdiyiniz kimi Ukraynadan bezməyib. Amma hətta beynəlxalq birlikdəki sanksiyaları aşmağa və iqtisadiyyatı ayaqda saxlamağa kömək edənlər belə Rusiyadan beziblər.
Bunu görməmək mümkün deyil. 26 yaşdan sonra yaş öz təsirini göstərməyə başlayır. Nə qədər davam etsəıniz, bir o qədər də yorulacaqsınız.
Hazırda 2027 və 2028-ci illər üçün hərbi planlar hazırladığınızı göstərən kəşfiyyat sənədlərini nəzərdən keçirdik. Həmçinin bilirik ki, sizin ballistik raketlərin bütün digər vasitələrdən daha təsirli olacağına ümid edirsiniz. Belarusu müharibəyə sürükləmək istəyirsiniz və indi biz də buna hazırlaşmağa məcburuq. Görürük ki, siz Dnestryanı ilə bir növ oyun oynayırsınız. Təbliğatçılarınız Rusiyanın bütün qonşularını bu və ya digər şəkildə təhdid edirlər. Həqiqətən də bütün bunlarla məşğul olmaq istəyirsinizmi? Seçim sizindir.
Müharibədən bezmisiniz. Ukrayna bu müharibəyə son qoymağı təklif edir. Biz bunu ədalətli, ləyaqətlə etməliyik və yeni müharibənin olmayacağına zəmanət verməliyik. Biz görürük ki, ABŞ bütün diqqətini İran məsələsinə yönəldir və onların Avropadakı bu müharibəyə diqqət yetirəcəyini gözləmək doğtu olmazdı.
Ukrayna müharibəni “biz sizinləyik” formatında bitirməyi təklif edir. Mən sizə görüşməyi təklif edirəm.
Nümayəndələrinizin gülümsəyərək Moskvaya gələ biləcəyimi dediyini eşitdik. Amma 26 illik belə bir rejimdən sonra Ukrayna liderinin paytaxtınızda heç bir işi yoxdur, necə ki, Rusiya liderinin Kiyevdə heç bir işi yoxdur.
Ənənəvi olaraq müharibə və sülh məsələlərini həll etmək üçün liderləri qəbul edən ölkələr var. İsveçrə, Türkiyə və ərəb dünyası ölkələri – onların bir çoxu belə bir görüşü keçirməyə qadirdir və hazırdır.
Əsas məsələlərə qərar verənlər liderlərdir – bu, həmişə belə olub və həmişə belə olacaq. Görüş üçün konkret bir tarix təyin etməyi təklif edirəm.
Eşitdik ki, sizə Ukrayna və Avropa ilə bağlı müəyyən məsələlərin Alyaskada həll ediləcəyi vədi verilib. Lakin gördüyünüz kimi, Ukrayna və Avropa problemləri Ankoricdə həll olunmur.
Başladığımız ikitərəfli dialoqa digər maraqlı tərəflər də qoşula bilər. Müharibə Avropada davam etdiyindən və Ukraynanın təhlükəsizlik zəmanətlərinə ehtiyac duyduğumuz, siz də özünüz üçün təhlükəsizlik zəmanətləri istədiyimiz üçün buna təminat ola bilənlərlə əlaqə qurmaq məntiqli görünür.
Biz inanırıq ki, vəziyyətə təsir etmək gücü olan Avropa bu işə cəlb olunmalıdır. Biz inanırıq ki, ABŞ bu prosesdə iştirak etməlidir və regionumuzda yeni təhlükəsizlik arxitekturasını formalaşdırmaq onlardan asılıdır.
Biz artıq Rusiya ilə çoxsaylı müqavilələr, o cümlədən uğursuz olan Minsk müqavilələri bağlamışıq. Buna görə də, mürəkkəb məsələlərdən düsturlar, texniki qruplar arxasında gizlənmək və ya servis diplomatiyasına vaxt itirmək əvəzinə, əvvəlcə mövcud problemlərə ikitərəfli həll yolları tapmalıyıq.
Müharibənizlə Ukraynanı və Rusiyanı əbədi olaraq böldünüz. Cəbhə xətti diplomatiyanın başlamalı olduğu yerdir. Ukrayna danışıqlar müddətində tam atəşkəs elan etməyə hazırdır. Bu, İran ətrafındakı vəziyyətin təsdiqlədiyi standart təcrübədir. Əsl atəşkəs yaratmaq dialoqa başlamağın ən yaxşı yoludur. İnanırıq ki, bu, sadəcə bir cəhd deyil, istəsəniz, əsl atəşkəs olacaq.
Bilirsiniz ki, ABŞ təmas xətti boyunca atəşkəsin monitorinqini təmin edə bilər. Ukrayna “hamı hamıya” əsir mübadiləsinə hazırdır və bu, müharibənin bitməsi üçün yaxşı bir başlanğıc ola bilər.
Müharibə zamanı aparılan mülki şəxsləri və uşaqların geri qaytarılması üçün ciddi addımlar atmalıyıq.
Ukraynalıların və rusların gələcəyin necə olacağını müəyyən etməliyik. Şəxsən bu müharibəyə son qoymağın vaxtı olduğuna razı deyilsinizsə, Ukrayna mövcudluğu uğrunda mübarizəsini davam etdirəcək. Bizi dəstəkləyəcək insanlar olacaq.
Amma siz də varlığınız üçün daha çox mübarizə aparmalı olacaqsınız – Rusiya üçün deyil, özünüz üçün. Və bu, nə məndən, nə də Ukraynadan gələn təhdid deyil. Bunlar Rusiya tarixinin faktlarıdır və siz onları yaxşı bilirsiniz: Rusiya yorulduqda dəyişiklik baş verir.
Biz bu yorğunluğun öhdəsindən gələ bilərik. Siz müharibəni dayandıra bilərsiniz.
Bu müharibənin həyatını itirən hər kəsin xatrəsi əbədidir.
Ukraynaya şöhrət!
Qeyd edək ki, Rusiya prezidenti Vladimir Putin dünən bildirib ki, indi “epistolyar həvəskarlarla” deyil, cəbhə xəttindəki Rusiya hərbçiləri ilə danışmaq daha vacibdir. “Onlara müraciət edərək demək istəyirəm: Yoldaş əsgərlər və dənizçilər, yoldaş gizirlər və pristavlar, yoldaş zabitlər, admirallar və generallar, bütün ölkə sizi izləyir, bütün ölkə sizinlə fəxr edir və sizə ümid edir”, – deyə prezident vurğulayıb.
Putin hazırda Zelenski ilə birbaşa danışıqlar ideyasında heç bir məna görmür. O qeyd edib ki, məktubda “kobudluq elementləri” var və dialoq üçün heç bir şərait yaratmağa yönəlməyib.
