Gündəlik istifadə etdiyimiz LED lampaların sağlamlığa təsiri ilə bağlı iddialar müzakirələrə səbəb olub. Britaniyalı neyrobioloq Qlen Ceffri bu işıq mənbələrinin hüceyrələrin enerji istehsalına mənfi təsir göstərə biləcəyini bildirib. Bununla belə, adi məişət şəraitində LED işıqlandırmanın insanlarda xərçəng yaratdığı sübuta yetirilməyib.
Primeinfo.az Lent.az-a istinadən xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, müzakirələrin mərkəzində LED lampaların yaydığı qısadalğalı mavi işıq dayanır.
Ceffrinin sözlərinə görə, bu işıq hüceyrələrdə enerji istehsal edən mitoxondrilərin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Mitoxondrilər maddələr mübadiləsində və yaşlanma proseslərində də mühüm rol oynayır.
Nəşrdə istinad edilən heyvan təcrübələrində belə işığa gündəlik məruz qalmanın mitoxondrilərin fəallığını təxminən yarıya qədər azaltdığı və maddələr mübadiləsində pozuntulara səbəb olduğu bildirilir.
Lakin heyvanlar üzərində aparılmış təcrübələrin nəticələri evlərdə istifadə olunan LED lampaların insanlarda eyni təsiri yaratdığını göstərmir. Alimin səsləndirdiyi xərçəng riski barədə iddia da bu nəticələr əsasında sübut olunmuş fakt sayıla bilməz.
Digər mütəxəssislər nə deyir?
Elmi ictimaiyyət bu iddialara ehtiyatla yanaşır. Məqalədə Avropa Komissiyasının Sağlamlıq, Ətraf Mühit və Yeni Yaranan Risklər üzrə Elmi Komitəsinin – SCHEER-in mövqeyinə də yer verilib. Komitə adi məişət istifadəsi zamanı LED lampaların sağlam insanlarda orqanlara birbaşa zərər vurduğunu göstərən inandırıcı sübutların olmadığını bildirir.
Mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi məsələlər arasında göz yorğunluğu və yuxu rejiminin pozulması var. Xüsusilə axşam və gecə saatlarında həddindən artıq mavi işığa məruz qalmaq yuxunun tənzimlənməsində iştirak edən melatonin hormonunun ifrazını azalda və orqanizmin bioloji ritminə təsir göstərə bilər.
Evdə işıqlandırmanı necə təşkil etmək olar?
Məqalədə çıxış yolunun evi qaranlıq saxlamaq olmadığı vurğulanır. Əsas məsələ işıqlandırmanı düzgün təşkil etmək və təbii gündüz işığından da yararlanmaqdır.
Nəşrdə LED lampaları daha geniş işıq spektrinə malik ənənəvi közərmə lampaları ilə birgə istifadə etmək təklifi də səsləndirilir. Bununla belə, bu təklif LED lampaların təhlükəli olduğuna və onların mütləq dəyişdirilməli olduğuna dair sübut kimi qəbul edilməməlidir.
